Kkd Nedir

Kişisel koruyucu donanım (KKD) nedir?

Kişisel koruyucu donanım, çalışanı iş sırasında karşılaşabileceği sağlık ve güvenlik risklerinden korumak için giyilen, takılan veya taşınan her türlü araç, gereç ve giysidir. Baret, koruyucu gözlük, kulak tıkacı, eldiven, iş ayakkabısı, toz maskesi ve emniyet kemeri en bilinen örneklerdir.

KKD, riski ortadan kaldırmaz; yalnızca riskle çalışan arasına bir bariyer koyar. Bu nedenle son çare olarak düşünülmelidir. Yine de doğru seçildiğinde ve doğru kullanıldığında yaralanma ile meslek hastalığı ihtimalini belirgin biçimde azaltır.

KKD hangi durumlarda kullanılır? Önce kaynağında önlem

İSG'de temel yaklaşım şudur: önce tehlike ortadan kaldırılır, mümkün değilse daha az tehlikeli olanla değiştirilir, ardından mühendislik önlemleri ve idari düzenlemeler uygulanır. KKD bu sıranın en sonunda yer alır.

• Gürültülü makineye ses yalıtım kabini yapılabiliyorsa önce kabin tercih edilir.
• Toz oluşan noktada yerel havalandırma kurulabiliyorsa maskeye yalnızca tamamlayıcı olarak başvurulur.
• Yüksekte çalışma için korkuluk ve platform mümkünse emniyet kemeri tek koruma olmamalıdır.

Önlemler riski yeterince düşüremiyorsa, kısa süreli veya istisnai işlerde ya da acil durumlarda KKD devreye girer.

KKD türleri: baş, göz ve yüz, kulak, solunum, el, ayak, vücut ve düşme koruması

KKD'ler korudukları vücut bölgesine göre gruplanır.

Risk değerlendirmesinden KKD seçimine

KKD ihtiyacı tahminle değil, risk değerlendirmesiyle belirlenir. Süreç şöyle işler:

1. Görev ve iş istasyonu bazında tehlikeler tespit edilir.
2. Alınan önlemlerden sonra kalan risk değerlendirilir.
3. Kalan riske karşı hangi KKD türünün gerektiği belirlenir.
4. Donanımın koruma düzeyi, riskin şiddetiyle karşılaştırılır.
5. Seçim, kullanıcı görüşü alınarak son haline getirilir.

Örneğin aynı depoda forklift operatörü ile kimyasal dolum yapan çalışanın KKD listesi birbirinden farklıdır.

Doğru seçim: standart uygunluğu, işaretleme, beden ve birlikte kullanım

Her KKD her iş için uygun değildir. Seçimde şunlara bakılır:

• Standart uygunluğu: Ürün, ilgili standarda uygun olmalı; uygunluk işareti ve kullanım talimatı bulunmalıdır.
• İşaretleme: Koruma sınıfı ve kullanım sınırı ürün üzerinde veya kılavuzunda belirtilir; bu bilgi okunmalıdır.
• Beden ve ergonomi: Büyük veya küçük eldiven tutuşu bozar, kötü oturan maske sızdırır. Farklı beden seçenekleri sunulmalıdır.
• Birlikte kullanım: Gözlük ile solunum maskesi, kulaklık ile baret gibi donanımlar birbirini engellememelidir. Birlikte denenmelidir.

Teslim, eğitim ve kullanım takibi

KKD'nin teslim edilmesi tek başına yeterli değildir. Teslim tutanakla kayda alınmalı, çalışana nasıl takılacağı, nasıl çıkarılacağı ve sınırlarının neler olduğu uygulamalı gösterilmelidir. Özellikle solunum maskesi ve düşme durdurucu gibi donanımlarda uygulamalı eğitim hayati önem taşır.

Sonrasında sahada düzenli gözlem yapılır: Kulak tıkacı gerçekten derin takılmış mı, baret çene kayışıyla kullanılıyor mu, eldiven işe uygun mu? Takip bulguları kayıt altına alınıp gerekirse eğitim tekrarlanır.

Bakım, saklama ve yenileme

Her donanımın üretici talimatına göre temizlik ve saklama yöntemi vardır. Genel ilkeler:

• KKD'ler temiz, kuru ve doğrudan güneşten uzak bir yerde saklanır.
• Kimyasalla temas eden donanım kullanım sonrası talimata göre temizlenir.
• Her kullanımdan önce gözle kontrol yapılır; çatlak, yırtık, esneklik kaybı veya deformasyon varsa donanım hemen devre dışı bırakılır.
• Darbe almış baret ya da düşmeyi durdurmuş emniyet kemeri dışarıdan sağlam görünse bile yenilenir.
• Filtreler ve kullanım ömrü sınırlı ürünler üretici bilgisine göre değiştirilir.

İşveren ve çalışanın sorumlulukları

İşveren, risk değerlendirmesine uygun KKD'yi sağlar, kullanımını öğretir, bakımını ve yenilenmesini düzenler. Çalışan ise kendisine verilen donanımı talimata uygun kullanır, özenle korur ve hasar ya da eksikliği hemen bildirir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı seçim ile uygulama sürecinde danışmanlık yapar. Örneğin cilt hassasiyeti olan çalışan için alternatif eldiven malzemesi hekim görüşüyle belirlenebilir.

Sık yapılan hatalar

• Riski kaynağında çözmeden doğrudan KKD dağıtmak.
• Tüm çalışanlara aynı donanımı vermek.
• Standart uygunluğu ve kullanım talimatını kontrol etmemek.
• Eğitim vermeden yalnızca teslim tutanağı imzalatmak.
• Hasarlı veya süresi geçmiş donanımı kullanmaya devam etmek.
• Rahatsız eden donanımı çalışana sormadan seçmek; sonuçta kullanılmaması.
• Birlikte kullanılan KKD'lerin uyumunu denememek.

Gözek OSGB bu konuda nasıl destek olur?

Gözek OSGB, 2013'ten beri 800'den fazla firmaya iş sağlığı ve güvenliği hizmeti vermektedir. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, risk değerlendirmesi temelinde hangi görevde hangi KKD'nin gerektiğini birlikte belirlemenize yardımcı olur.

Hekim, uzman, ölçüm ve eğitim hizmetleri tek sözleşmede sunulduğundan KKD seçimi, kullanım eğitimi ve gerekli ortam ölçümleri aynı çerçevede planlanabilir. İstanbul Esenler (Tekstilkent) ve İzmir Konak ofislerimiz üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.